Jesień na drogach – co sprawia, że na poboczach ginie więcej pieszych

Rodzina
20 stycznia 2026

Główną przyczyną większej liczby ofiar pieszych jesienią jest pogorszona widoczność spowodowana wcześniej zapadającym zmrokiem i opadami, w połączeniu z brakiem odblasków u pieszych oraz nieuwagą kierowców.

Statystyki i skala problemu

W ostatnich latach liczby wypadków z udziałem pieszych utrzymują się na wysokim poziomie, a sezon jesienno-zimowy przynosi zauważalny wzrost liczby tragicznych zdarzeń. W 2023 r. odnotowano 4 943 wypadki z udziałem pieszych, w których zginęło 457 osób — to około 24,1% wszystkich ofiar śmiertelnych w drogowych zdarzeniach. W 2023 r. piesi stanowili również znaczną część rannych: 4 609 osób odniosło obrażenia.[1][3][4]

Do 5 listopada 2024 r. policja zarejestrowała już 3 629 wypadków z udziałem pieszych, w których zginęło 325 osób, a 3 378 zostało rannych. Dane te wskazują, że tempo tych zdarzeń utrzymuje się na poziomie zbliżonym do roku poprzedniego, a najlepszym wskaźnikiem sezonowego ryzyka są miesiące październik-grudzień, kiedy liczba ofiar dramatycznie rośnie.[1][3]

Przykłady regionalne uwypuklają skalę problemu: w listopadzie 2019 r. w województwie wielkopolskim miało miejsce 280 wypadków ogółem, z czego 75 dotyczyło pieszych; w tych zdarzeniach zginęło 6 pieszych, a 69 zostało rannych — co w tamtym regionie statystycznie przekładało się na jedno zdarzenie z pieszym co około 9 godzin i jednego zabitego pieszego co 5 dni.[2]

Historyczne dane pokazują, że problem nie jest nowy: w 2014 r. odnotowano 9 106 wypadków z pieszymi (ok. 26% ogółu), w których zginęło 1 127 pieszych (35,2% wszystkich zabitych w tych zdarzeniach). W latach 2011–2014 szczególnie dużo ofiar notowano w październiku–grudniu (np. 547 zabitych pieszych w tym okresie jednego roku). Dane te wskazują, że grupy najbardziej narażone (seniorzy i dzieci) konsekwentnie dominują w statystykach ofiar pieszego ruchu drogowego.[5][6]

Dlaczego jesienią ryzyko rośnie?

Jesień zmienia warunki ruchu: dni stają się krótsze, opady częstsze, a temperatury niższe. Te czynniki wpływają bezpośrednio na widoczność i zachowanie uczestników ruchu.

Widoczność i światło

Zmrok zapada wcześniej — rano i wieczorem pojawia się tzw. „godzina krytyczna”, w której piesi są najmniej widoczni. Zmniejszona widoczność skraca dystans reakcji kierowcy, dlatego pieszy ubrany na ciemno może być zauważony zbyt późno, aby kierowca zdążył zareagować. Refleksy od mokrej nawierzchni oraz oślepiające światła samochodów naprzeciwległych potęgują problem, zmniejszając kontrast między sylwetką pieszego a tłem.

Warunki atmosferyczne

Deszcz, mgła i opady powodują rozproszenie światła oraz zmniejszenie przyczepności jezdni. Mokra nawierzchnia wydłuża drogę hamowania pojazdu, a mgła ogranicza widoczność na odległość. Dodatkowo odblaski umieszczone nisko (np. przy butach) są mniej skuteczne w silnym deszczu czy mgle, jeśli nie są wspomagane dodatkowymi źródłami światła.

Zachowania pieszych i kierowców

Jesienne warunki sprzyjają brawurowym lub nieuwadze zachowaniom: piesi częściej przechodzą na skróty, wchodzą zza zaparkowanych aut, używają słuchawek lub telefonów. Kierowcy z kolei mogą nie dostosować prędkości do warunków, nie włączać świateł mijania lub nie zwiększać uwagi w rejonach z ruchem pieszym.

Najczęstsze zachowania prowadzące do tragedii

wejście na jezdnię przed nadjeżdżającym pojazdem,
przekraczanie poza pasami lub za przeszkodą,
brak odblasków poza obszarem zabudowanym,
przekraczanie na czerwonym świetle i rozproszenie uwagi (smartfon, słuchawki),
nieustąpienie pierwszeństwa na przejściach i nadmierna prędkość kierowców.

Te zachowania powtarzają się w raportach policyjnych i analizach wypadków. Najczęściej tragedia zaczyna się od jednego błędu — nagłego wejścia pieszego na drogę lub chwilowego rozproszenia uwagi kierowcy.

Gdzie giną najczęściej piesi?

Piesi najczęściej giną na poboczach dróg poza obszarami zabudowanymi, tam gdzie brakuje chodników, oświetlenia i elementów odblaskowych. Równie dużym problemem są przejścia dla pieszych w terenie zabudowanym, gdzie kierowcy nie redukują prędkości przed zebrami. Analizy pokazują, że:

– na drogach poza miastem brak chodnika i oświetlenia znacząco zwiększa ryzyko potrącenia, zwłaszcza po zmroku,
– na ulicach miejskich największe zagrożenie występuje w rejonach placówek oświatowych i centrów handlowych w godzinach porannych i popołudniowych,
– pobocza dróg z widocznymi barierami lub zaparkowanymi pojazdami są miejscami, gdzie piesi często wychodzą bezpośrednio na jezdnię.

Kto jest najbardziej narażony?

Największe ryzyko występuje u osób powyżej 60. roku życia — seniorzy stanowią znaczną część zabitych pieszych. Zmniejszona szybkość reakcji, problemy z widzeniem w nocy i tendencja do poruszania się poboczami bez odblasków czynią ich szczególnie wrażliwymi. Również dzieci są narażone, zwłaszcza rano i po południu w drodze do i ze szkoły.

Dane historyczne potwierdzają tendencję: w 2014 r. największą liczbę ofiar stanowili seniorzy, a w okresach październik–grudzień przyrost ofiar w tych grupach był wyraźnie wyższy niż w pozostałych porach roku.

Co może zrobić pieszy

noś elementy odblaskowe widoczne z przodu i z tyłu,
wybieraj przejścia dla pieszych i zatrzymaj się przed wejściem na jezdnię,
unikaj wychodzenia zza przeszkód; upewnij się, że kierowca widzi cię,
zrezygnuj z głośnych słuchawek i odłóż smartfon podczas przechodzenia,
nosząc ciemne ubrania dodaj co najmniej jeden widoczny odblask poza obszarem zabudowanym.

Noszenie odblasków wielokrotnie zwiększa szansę, że kierowca zauważy pieszego z bezpiecznej odległości. W praktyce nawet prosta kamizelka lub opaska widoczna z obu stron znacząco obniża ryzyko potrącenia poza obszarem zabudowanym.

Co może zrobić kierowca

zwolnij przed przejściem; w strefach o dużym ruchu pieszych stosuj limit 30 km/h,
używaj świateł mijania w zmroku i przy opadach,
nie wyprzedzaj na pasach i nie omijaj pojazdu zatrzymanego przed przejściem,
zwiększ odstęp od pobocza, gdzie idą piesi,
skup się na drodze; ogranicz użycie telefonu i innych rozpraszaczy za kierownicą.

Z technicznego punktu widzenia stosowanie odpowiedniego oświetlenia i redukcja prędkości znacząco skracają drogę hamowania — w warunkach mokrej nawierzchni różnica prędkości 10–20 km/h może przesądzić o uniknięciu zderzenia.

Rola zarządców dróg i służb publicznych

Działania infrastrukturalne i policyjne są kluczowe, aby trwałe zmniejszyć liczbę ofiar. Najskuteczniejsze rozwiązania to:

– poprawa oświetlenia ulicznego, zwłaszcza przy przejściach dla pieszych i na poboczach,
– wprowadzenie stref ograniczonej prędkości (np. 30 km/h) w obszarach o dużym natężeniu ruchu pieszego,
– instalacja progów zwalniających i wyraźnego oznakowania przejść,
– kampanie edukacyjne promujące elementy odblaskowe oraz kontrole policji skierowane na przestrzeganie przepisów przez kierowców.

Technologie w pojazdach, takie jak systemy wykrywania pieszych i automatycznego hamowania awaryjnego (AEB), wykazują w badaniach istotne zmniejszenie liczby zderzeń — są one coraz częściej rekomendowane jako element polityki bezpieczeństwa transportowego.

Jak mierzyć efekty działań

Skuteczność działań ocenia się za pomocą kilku mierników: spadku liczby wypadków z udziałem pieszych, zmniejszenia liczby ofiar w sezonie jesienno-zimowym oraz wzrostu odsetka pieszych używających elementów odblaskowych. Policja i samorządy prowadzą coroczne monitorowanie tych wskaźników; lokalne programy, które łączą poprawę infrastruktury z edukacją i kontrolą, dają najsilniejsze efekty redukcji zdarzeń.

Praktyczna lista do wydrukowania na jesień

odblaski: kamizelka i opaska,
ubranie: jasne akcenty i warstwa zewnętrzna odporna na deszcz,
trasa: wybierz chodnik i przejścia,
widoczność: unikaj wychodzenia zza przeszkód,
poranki/wieczory: zakładaj odblaski nawet w mieście.

Skoncentrowane, proste działania — noszenie odblasków, redukcja prędkości i poprawa oświetlenia — mają realny, mierzalny wpływ na zmniejszenie liczby ofiar pieszych.